Choroba afektywna dwubiegunowa – epizody i leczenie

Objawy choroby afektywnej dwubiegunowej?

Epizod depresyjny. Jednym z objawów choroby afektywnej dwubiegunowej jest obniżający się stopniowo nastrój (pojawia się smutek, utrata radości, utrata zainteresowań) oraz spadek energii życiowej, zmęczenie, zaburzenia pamięci, koncentracji i uwagi, jak również nadmierna senność (zwłaszcza po wcześniejszym epizodzie manii lub hipomanii). Może pojawić się także zwiększone poczucie lęku i niepokoju. Depresja u osób cierpiących na chorobę afektywną dwubiegunową może prowadzić do poczucia utraty sensu życia, myślenia o samobójstwie oraz tendencji samobójczych.

Charakterystyczne dla epizodu depresji są także myśli depresyjne, czyli przeżywanie siebie w niskim poczuciu własnej wartości, dość pesymistyczna wizja siebie w przyszłości, poczucie braku wpływu na swoje życie.

Epizod maniakalny. Cechują się znacznie podwyższonym nastrojem, np. zbyt wysokim poczuciem radości, zadowolenia, czy szczęścia, które jest nieadekwatne do realnej sytuacji. Widoczna jest jednak duża zmienność stanów emocjonalnych pacjenta w epizodzie maniakalnym – może pojawiać się gniew, agresja, czy wrogość. Może być to odpowiedź na sfrustrowaną przez otoczenie potrzebę natychmiastowego zaspokajania własnych potrzeb. Charakterystyczne w tym czasie jest bardzo szybkie mówienie pacjenta – ma on poczucie dużej gonitwy myśli, które stają się trudne do zatrzymania i przełożenia na słowa. Może być to nasilone do tego stopnia, że wypowiedzi pacjenta wydają się niezrozumiałe, niepowiązane między sobą.

Istotne jest to, że pacjent w okresie epizodu maniakalnego nie jest chętny do zauważania swoich objawów  – to czas, w którym pacjent deklaruje, że czuje się dobrze, tak dobrze, jak nigdy dotąd. Nie dostrzega trudności, które generuje swoim zachowaniem dla siebie i otoczenia. To czas, gdy pacjent ma poczucie dużej mocy i energii życiowej – siebie może przeżywać jako wszechmocnego, aktywnego, działającego, nadmiernie wysoko oceniającego samego siebie oraz własne możliwości, stąd niechętnie korzysta w tym czasie z pomocy psychiatry.

O ile w epizodzie depresyjnym mówimy o nadmiernej senności, o tyle w epizodzie maniakalnym mówimy o jej braku – pacjent ma poczucie mocy, wpływu. Ma zwiększoną aktywność i energię, stąd sen traktuje jako stratę czasu, bowiem może go wykorzystać na aktywność. Epizod maniakalny może prowadzić do podejmowania przez pacjenta działań, decyzji, które są dla niego niekorzystne i nie przemyślane przez niego, a których nie podjąłby nie będąc w tym stanie choroby. Pacjent podejmuje się realizacji aktywności, które mają na celu dostarczenie mu szybkiej przyjemności (np. nadmiernie szybka i ryzykowna jazda samochodem, kłótnie, rozrzutność, zaciąganie pożyczek, hazard, itp.). O ile w epizodzie maniakalnym podwyższeniu ulega popęd seksualny (np. ryzykowny seks – bez zabezpieczeń, z przypadkowanymi osobami), o tyle w epizodzie depresyjnym ulega on znacznemu obniżeniu.

W bardzo nasilonej manii mogą występować procesy wytwórcze – o charakterze psychotycznym. Można do nich zaliczyć urojenia wielkościowe – czyli takie, gdzie osoba ma bardzo wysokie – aczkolwiek nieadekwatne do rzeczywistości – poczucie własnej wyjątkowości, niepowtarzalności, wszechmocy.

Epizod hipomaniakalny. W chorobie afektywnej cechuje się nieco mniejszą liczą objawów i ich mniejszym nasileniem niż na to miejsce w epizodzie maniakalnym. Osoba ma podwyższony nastrój, większą energię i dynamikę, i co ważne – większą kontrolę w zakresie swoich zachowań, decyzji, dzięki czemu w trakcie tego epizodu jest mniej skłonna do podejmowania ryzykowanych aktywności. Charakterystyczna jest zwiększona radość życiowa, mniejsza potrzeba snu, przejrzystość i jasność myślenia. Osoba może mieć trudność z odraczaniem w czasie pewnych działań, stąd duża podatność na frustrację.

Leczenie choroby afektywnej dwubiegunowej

Choroba afektywna dwubiegunowa jest chorobą przewleką, a jej leczenie jest długotrwałe – często oznacza to konieczność przyjmowania leków przez wiele lat, a nawet do końca życia. Leczenie jest zróżnicowane w zależności od etapu choroby – konkretnego epizodu, a także jest stosowane w okresie remisji.

Na leczenie może składać się kila elementów:

  1. Farmakoterapia – leczenie za pomocą leków pod opieką lekarza psychiatry
  2. Psychoedukację – wsparcie psychologiczne w codziennego radzenia sobie z własną chorobą, uczenie się choroby
  3. Psychoterapię – długoterminowe wsparcie psychoterapeuty w zakresie rozumienia własnych objawów chorobowych